Τελευταία Νέα
Αναλύσεις – Εκθέσεις

Πολεμικός καπιταλισμός: Η Αμερική «βγάζει» χρήμα πάνω στις στάχτες – Η οικονομία σε σχήμα «Κ» και η εξαθλίωση της μεσαίας τάξης

Πολεμικός καπιταλισμός: Η Αμερική «βγάζει» χρήμα πάνω στις στάχτες – Η οικονομία σε σχήμα «Κ» και η εξαθλίωση της μεσαίας τάξης
Ο πόλεμος στο Ιράν «γεννά» κέρδη-μαμούθ αλλά κρύβει μια θανάσιμη φούσκα – Γιατί η ευημερία των λίγων προμηνύει την κατάρρευση των πολλών;
Αν ο πόλεμος στο Ιράν επρόκειτο να γονατίσει την παγκόσμια οικονομία, μέχρι στιγμής οι επιπτώσεις του στην αμερικανική οικονομία παραμένουν σχεδόν αόρατες.
Οι αμερικανικές επιχειρήσεις, στο σύνολό τους, συνεχίζουν να καταγράφουν θετικά αποτελέσματα, ενώ τα κέρδη σε πολλούς κλάδους αυξάνονται.
Και δεν πρόκειται μόνο για τους λεγόμενους «κερδοσκόπους του πολέμου».
Η αμυντική βιομηχανία πράγματι παρουσιάζει ισχυρή ανάπτυξη, ωστόσο αποτελεί ένα σχετικά μικρό τμήμα της αμερικανικής οικονομίας:
Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέχουν πολύ από το να φτάσουν το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα, ποσοστό που έχει ζητήσει ο Donald Trump από τους συμμάχους του στο ΝΑΤΟ.
Ένας τομέας που αντιπροσωπεύει λιγότερο από το ένα εικοστό της εθνικής οικονομίας δεν μπορεί να λειτουργήσει ως κύρια κινητήρια δύναμή της.
Μεταξύ των «κερδοσκόπων του πολέμου», αν υπάρχει κάποιος που ξεχωρίζει, αυτός είναι μάλλον ο ενεργειακός τομέας, ο οποίος κατέχει μεγαλύτερο μερίδιο.
Ωστόσο, η τρέχουσα περίοδος θετικών εταιρικών αποτελεσμάτων εκτείνεται σε ένα πολύ ευρύτερο και πιο διαφοροποιημένο φάσμα, ξεκινώντας από τους συνήθεις πρωταγωνιστές: τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας.
Ακόμη και παραδοσιακοί καταναλωτικοί κλάδοι εμφανίζουν καλή πορεία.
Φυσικά, δεν λείπουν και οι χαμένοι, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι η «οικονομία σε σχήμα Κ» αποτελεί μια χρήσιμη μεταφορά για την περιγραφή της δυναμικής του σύγχρονου καπιταλισμού — όχι μόνο όσον αφορά τα εισοδήματα και την κατανάλωση των νοικοκυριών, αλλά και τον επιχειρηματικό κόσμο.
Το γράμμα Κ, ήδη από την περίοδο της πανδημίας, χρησιμοποιείται για να απεικονίσει μια Αμερική όπου τα ανώτερα στρώματα της μεσαίας τάξης ευημερούν όλο και περισσότερο, ενώ τα κατώτερα στρώματα αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δυσκολίες.
Οι δύο γραμμές στα δεξιά του Κ κατευθύνονται αντίθετα: η μία προς τα πάνω και η άλλη προς τα κάτω.
Σε αντίθεση με το κλασικό πυραμιδικό μοντέλο, όπου το πλουσιότερο 1% συγκεντρώνει δυσανάλογο πλούτο, εδώ η διαφοροποίηση ξεκινά από το κέντρο: μεγάλα τμήματα της μεσαίας τάξης βελτιώνουν τη θέση τους και στηρίζουν την οικονομία.
Παρόμοια δυναμική φαίνεται να διαμορφώνεται και στον επιχειρηματικό κόσμο, ακόμη και μεταξύ των κρατών.
Μια ενεργειακή κρίση, στο σύνολό της, τείνει να ευνοεί τις Ηνωμένες Πολιτείες —τον μεγαλύτερο παραγωγό ενέργειας παγκοσμίως— ενώ πλήττει ιδιαίτερα τις αναδυόμενες οικονομίες που στερούνται δικών τους ενεργειακών πόρων.
Ένα άρθρο στη «Wall Street Journal» αποτυπώνει εύγλωττα τα παράδοξα αυτής της συγκυρίας.
Υπογεγραμμένο από τον Theo Francis, φέρει τον ειρωνικό τίτλο: «Η εταιρική Αμερική τυπώνει χρήμα — και όχι μόνο στην τεχνολογία και τα χρηματοοικονομικά».
Ο υπότιτλος σημειώνει: «Τα κέρδη αυξάνονται για πολλές εταιρείες παρά τον πόλεμο, την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και τον πληθωρισμό• η εικόνα παραμένει πολωμένη».
Το άρθρο περιγράφει μια σύγχρονη αμερικανική οικονομία όπου, παρά το γενικευμένο κλίμα ανησυχίας, τον πόλεμο και την απαισιοδοξία των καταναλωτών, οι μεγάλες επιχειρήσεις συνεχίζουν να παράγουν ισχυρά κέρδη, συχνά υπερβαίνοντας τις προσδοκίες.
Τα μακροοικονομικά θεμελιώδη μεγέθη εμφανίζονται αντιφατικά. Από τη μία πλευρά, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή —και η επίδρασή του στις τιμές της ενέργειας— σε συνδυασμό με τη γεωπολιτική αβεβαιότητα, έχουν οδηγήσει πολλούς οικονομολόγους σε αναθεώρηση προς τα κάτω των προβλέψεων για την ανάπτυξη.

Εντελώς διαφορετική ιστορία

Από την άλλη, τα εταιρικά δεδομένα αφηγούνται μια εντελώς διαφορετική ιστορία: τα κέρδη των εταιρειών του S&P 500 αυξάνονται με ταχύ ρυθμό, με τα κέρδη ανά μετοχή να σημειώνουν άνοδο άνω του 13% για έκτο συνεχόμενο τρίμηνο.
Δεν πρόκειται πλέον μόνο για την κυριαρχία των τεχνολογικών και χρηματοοικονομικών κολοσσών.
Το νέο στοιχείο είναι η διεύρυνση της αύξησης των κερδών σε ένα ευρύ φάσμα κλάδων.
Η τάση αυτή δεν είναι απλώς αποτέλεσμα κερδοσκοπίας ή περιορισμένων εξειδικευμένων αγορών, αλλά αντανακλά μια πραγματική επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας, που στηρίζεται σε βελτιώσεις της παραγωγικότητας, μειώσεις κόστους και αυξημένη αποτελεσματικότητα.
Η τεχνολογία εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πιο δυναμικούς τομείς, με τα κέρδη να εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά περίπου 48% και τα έσοδα κατά 28%.
Ωστόσο, παραμένει ένα κρίσιμο ερώτημα: είναι η έντονη επενδυτική δραστηριότητα στην τεχνητή νοημοσύνη —στους ημιαγωγούς, τα κέντρα δεδομένων και τις ψηφιακές υποδομές— βιώσιμη σε βάθος χρόνου ή πρόκειται για τη διαμόρφωση μιας νέας φούσκας;
Ακόμη και οι παραδοσιακοί τομείς παρουσιάζουν εντυπωσιακά σημάδια δυναμισμού.
Οι αεροπορικές εταιρείες, παρά τις πιέσεις από την αύξηση των τιμών των καυσίμων, καταγράφουν ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η United Airlines, η οποία σημείωσε αύξηση 80% στα τριμηνιαία κέρδη της, χάρη τόσο στη ζήτηση για ταξίδια υψηλής ποιότητας όσο και στην ανάκαμψη της επαγγελματικής κίνησης.
Στον ενεργειακό τομέα, η εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Τα τρέχοντα αποτελέσματα δεν είναι ακόμη εκρηκτικά, ωστόσο οι προοπτικές διαγράφονται ευνοϊκές.
Μεγάλες εταιρείες ενεργειακών υπηρεσιών αναφέρουν αναζωπύρωση των επενδύσεων σε διάφορες περιοχές του κόσμου —από τη Νορβηγία έως την Αφρική και τη Νότια Αμερική— γεγονός που υποδηλώνει ότι η ενεργειακή ασφάλεια επανέρχεται στο επίκεντρο των εθνικών στρατηγικών.
Αδύναμος κρίκος παραμένει ο καταναλωτής.
Η αύξηση των κερδών στους κλάδους που συνδέονται με την κατανάλωση κινείται σε μέτρια επίπεδα, περίπου 2–3%.
Τα δεδομένα αποτυπώνουν μια διχασμένη Αμερική: ορισμένες ομάδες του πληθυσμού —κυρίως τα πιο εύπορα στρώματα— συνεχίζουν να δαπανούν, ενώ άλλες περιορίζουν ή επιβραδύνουν την κατανάλωση, υπό την πίεση του πληθωρισμού και της ανόδου των τιμών της ενέργειας.
Παρά ταύτα, οι συνολικές δαπάνες εμφανίζονται αξιοσημείωτα ανθεκτικές. Η χρήση πιστωτικών καρτών καταγράφει σημαντική αύξηση, ιδίως στις κατηγορίες premium και luxury.
Αναδύεται έτσι ένα σαφές μοτίβο: η κατανάλωση δεν καθοδηγείται από τον μέσο πολίτη, αλλά από μια μειονότητα υψηλού εισοδήματος.
Από εδώ προκύπτει και η έννοια της «οικονομίας σε σχήμα Κ»: μια αποκλίνουσα πορεία ανάπτυξης, όπου ένα τμήμα της οικονομίας ευημερεί ενώ ένα άλλο αντιμετωπίζει δυσκολίες.
Το φαινόμενο αυτό επηρεάζει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις.
Οι μεγάλες εταιρείες, με καλύτερη πρόσβαση σε κεφάλαια, τεχνολογία και διεθνείς αγορές, βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση για να διαχειριστούν την αβεβαιότητα.
Αντίθετα, οι μικρότερες επιχειρήσεις και όσες εξαρτώνται περισσότερο από την καταναλωτική δαπάνη πλήττονται εντονότερα, ιδίως λόγω των δασμών και του ενεργειακού κόστους.
Το αποτέλεσμα είναι μια εντεινόμενη πόλωση.
Η οικονομία στο σύνολό της δείχνει εύρωστη, όμως τα οφέλη κατανέμονται με έντονα άνισο τρόπο.
Με άλλα λόγια, οι στατιστικοί μέσοι όροι συγκαλύπτουν μια πιο σύνθετη και κατακερματισμένη πραγματικότητα.

Ξεπέρασαν τις προσδοκίες

Μεταξύ των μεγάλων εταιρειών που ξεπέρασαν τις προσδοκίες, η Microsoft και η Alphabet συνεχίζουν να επωφελούνται από την εκρηκτική ζήτηση για τεχνητή νοημοσύνη και υπηρεσίες cloud, διατηρώντας υψηλά περιθώρια κέρδους και σταθερή αύξηση εσόδων.
Η Amazon κατέγραψε επίσης ισχυρές επιδόσεις, χάρη στον συνδυασμό ηλεκτρονικού εμπορίου και υποδομών cloud.
Στους κλάδους της βιομηχανίας και των ενεργειακών υπηρεσιών, η ExxonMobil και η Chevron εμφανίζουν σημαντικά κέρδη, ενισχυμένα από τις υψηλές τιμές του πετρελαίου και τη γεωπολιτική αστάθεια.
Αντίθετα, διακρίνονται σημάδια κόπωσης σε ορισμένους τομείς της νέας οικονομίας. Πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της OpenAI, της οποίας τα έσοδα δεν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες, ιδίως σε σχέση με τις τεράστιες επενδύσεις που απαιτεί η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Το γεγονός αυτό λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι ακόμη και στους πιο δυναμικούς κλάδους, η κερδοφορία δεν είναι δεδομένη.
Στο λιανεμπόριο μεγάλης κλίμακας, η Walmart αναφέρει αυξανόμενη πίεση στους καταναλωτές χαμηλότερου εισοδήματος, ενώ το premium τμήμα παραμένει σχετικά σταθερό, επιβεβαιώνοντας περαιτέρω τη διάσταση στη ζήτηση.
Συνολικά, το αμερικανικό οικονομικό σύστημα επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.
Πρόκειται για έναν καπιταλισμό που προσαρμόζεται και ανακατανέμει πόρους προς τους πιο παραγωγικούς τομείς, ακόμη και με τίμημα την ενίσχυση των ανισοτήτων.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν η αμερικανική οικονομία τα πηγαίνει καλά ή άσχημα.
Η απάντηση είναι: και τα δύο ταυτόχρονα — εξαρτάται από την οπτική γωνία.
Αυτή η αμφισημία αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα της παρούσας συγκυρίας: μια οικονομία που αναπτύσσεται αλλά ταυτόχρονα διχάζει, που καινοτομεί αλλά επιλέγει, που παράγει πλούτο χωρίς να τον κατανέμει ισόρροπα.

www.bankingnews.gr

Ρoή Ειδήσεων

Σχόλια αναγνωστών

Δείτε επίσης